Blog jeugdcriminaliteit

Opsluiten is niet de oplossing voor alle jongeren.

Jeugdcriminaliteit vraagt om veiligheid én perspectief. Sommige jongeren moeten tijdelijk worden opgesloten, maar detentie alleen lost het probleem niet op. In deze blog kijken we naar cijfers, jeugdgevangenissen, zware delicten en waarom preventie en begeleiding onmisbaar blijven.

Bekijk training Jonge Aanwas Bespreek preventie

jeugdgevangenis jeugdcriminaliteit JJI KVJJ preventie jonge aanwas

Waarom jeugdgevangenis soms nodig is, maar nooit het eindstation mag zijn

Wanneer een jongere een ernstig delict pleegt, is de eerste reactie vaak begrijpelijk: opsluiten. Zeker wanneer er sprake is van geweld, wapens, straatroof, bedreiging, drugshandel of herhaald crimineel gedrag. De samenleving moet beschermd worden en slachtoffers verdienen veiligheid.

Maar opsluiten is niet automatisch de oplossing voor iedere jongere. Wanneer detentie alleen bestaat uit afzonderen, straffen en wachten tot de tijd voorbij is, missen we precies het moment waarop verandering nog mogelijk is.

Jongere bij een justitiële jeugdinrichting — Beeld ter ondersteuning van het thema jeugdgevangenis, jeugdcriminaliteit en preventie.

Cijfers

Jeugdcriminaliteit daalt, maar de zorgen blijven

Volgens het CBS werden in 2023 ongeveer 40.000 jongeren van 12 tot 23 jaar geregistreerd als verdachte van een misdrijf. Dat was ongeveer 1,6 procent van alle jongeren in die leeftijdsgroep. Over een langere periode is het aandeel jonge verdachten duidelijk gedaald.

Tegelijkertijd blijft er zorg over een kleinere groep jongeren die betrokken raakt bij zwaardere delicten, wapens, geweld, straatroof, drugshandel of georganiseerde criminaliteit. Dat is precies de spanning waar professionals dagelijks mee te maken hebben: de meeste jongeren zijn geen zware criminelen, maar een kleine groep kan wel grote schade veroorzaken.

202340.000

Jongeren van 12 tot 23 jaar geregistreerd als verdachte van een misdrijf.

Aandeel1,6%

Van alle jongeren in die leeftijdsgroep volgens CBS-cijfers.

Zorgernstiger

Meer aandacht voor wapens, geweld en jonge aanwas in zware criminaliteit.

JJI en KVJJ

Overzicht jeugdgevangenissen en kleinschalige voorzieningen in Nederland

In Nederland zijn er volgens DJI zes Justitiële Jeugdinrichtingen en vijf Kleinschalige Voorzieningen Justitiële Jeugd. De JJI's zijn bedoeld voor jongeren die meer beveiliging, behandeling of toezicht nodig hebben. De KVJJ's zijn kleiner en bedoeld voor jongeren die onder voorwaarden dichter bij hun eigen leefomgeving kunnen blijven.

Locatie	Plaats	Type	Gemiddeld bezet mei-aug 2025	Direct inzetbare capaciteit*
RJJI De Hartelborgt	Spijkenisse	JJI	88	95
RJJI Den Hey-Acker	Breda	JJI	81	86
RJJI De Hunnerberg	Nijmegen	JJI	61	80
JJI De Haven	Veenhuizen	JJI	34	46
JJI Lelystad	Lelystad	JJI	85	96
JJI Teylingereind	Sassenheim	JJI	126	142
KVJJ Amsterdam	Amsterdam	KVJJ	5	8
KVJJ Zuid	Zuid-Nederland	KVJJ	2	8
KVJJ Noord	Noord-Nederland	KVJJ	5	8
KVJJ Rijnmond	Rotterdam/Rijnmond	KVJJ	5	8
KVJJ Den Haag	Den Haag	KVJJ	3	8

* Bron cijfers: DJI, gemiddelde capaciteit en bezetting per inrichting, mei tot en met augustus 2025.

Capaciteit

De golfbeweging: eerst sluiten, later weer tekort

De afgelopen jaren is er veel geschoven met jeugdgevangenissen. In periodes van dalende jeugdcriminaliteit ontstond leegstand en werden plaatsen gesloten. Later ontstond opnieuw capaciteitsdruk, waardoor jongeren soms tijdelijk op plekken terechtkwamen die pedagogisch minder passend zijn.

Dat laat zien hoe ingewikkeld beleid op capaciteit is. Als er te veel plekken zijn, kost dat veel geld. Als er te weinig plekken zijn, ontstaat druk op veiligheid, behandeling en passende plaatsing.

Opsluiten is duur en vraagt om resultaat

Een plaats in een Justitiële Jeugdinrichting kost veel geld. Dat is niet per definitie verkeerd besteed. Als een jongere gevaarlijk is, slachtoffers maakt of niet bereikbaar is voor begeleiding, kan vrijheidsbeneming noodzakelijk zijn.

Maar als we zoveel investeren in detentie, moeten we ook eerlijk kijken naar de opbrengst. Komt een jongere er veiliger, sterker en kansrijker uit? Of keert hij terug naar dezelfde wijk, dezelfde groep, dezelfde schulden, dezelfde statusdruk en dezelfde straatlogica?

Preventie

Waarom preventie sterker is dan wachten op detentie

Veel jongeren die uiteindelijk in aanraking komen met justitie, waren al eerder zichtbaar. Op school, in de wijk, bij leerplicht, bij jeugdhulp, bij politie, in conflicten, in schulden, in schoolverzuim of in signalen van agressie, beïnvloeding en plotselinge dure spullen.

Daar ligt de kans. Niet pas reageren wanneer het misgaat, maar eerder durven handelen. Preventie betekent niet soft zijn. Preventie betekent juist: eerder begrenzen, eerder verbinden en eerder doorpakken.

Wat werkt beter dan alleen opsluiten?

Duidelijke grenzen, een route terug, werken aan school, werk, schulden, gezin, netwerk en vrije tijd. De jongere moet leren omgaan met groepsdruk, statusverlies, boosheid, schaamte en toekomstkeuzes.

Wanneer is detentie wel nodig?

Bij ernstige delicten, geweld, wapens of jongeren die blijven weigeren verantwoordelijkheid te nemen, kan detentie nodig zijn om slachtoffers te beschermen en verdere escalatie te stoppen.

Wat kan Straatvaardig betekenen?

Straatvaardig helpt professionals om jonge aanwas, groepsdruk, straatcultuur, online ronseling en risicogedrag eerder te herkennen en praktisch te vertalen naar handelen.

Conclusie

Veiligheid vraagt meer dan muren

Opsluiten kan nodig zijn. Zeker bij ernstige delicten, geweld, wapens of jongeren die blijven weigeren om verantwoordelijkheid te nemen. Maar opsluiten is niet de oplossing voor alle jongeren.

Als we jongeren opsluiten, moeten we die tijd gebruiken om iets te doorbreken. Anders betalen we veel geld voor tijdelijke rust, terwijl het probleem na vrijlating gewoon terugkeert. De echte oplossing ligt in een combinatie van veiligheid, begrenzing, behandeling, onderwijs, perspectief en professionals die de leefwereld van jongeren begrijpen.

Bronnen

Bronvermelding en verder lezen

Training aanvragen

Wilt u eerder sturen op jonge aanwas en risicogedrag?

Vraag een training of maatwerksessie aan voor uw school, gemeente, jeugdhulporganisatie of veiligheidsteam.

Vraag training aan Neem contact op